Browsing Category

लैंगिकता म्हणजे?

लैंगिकता लैंगिक असण्याशी संबंधित आहे. पण लैंगिकता म्हणजे फक्त लैंगिक संबंध नाही. लैंगिकता त्याहून खूप जास्त आहे. स्वतःच्या आवडी निवडी, इच्छा विचार, बंधनं अशा सगळ्या गोष्टी लैंगिकतेशी संबंधित असतात. काही जणांसाठी लैंगिक कल म्हणजे लैंगिकता असेल तर काही जणांना मनाप्रमाणे राहणं, कपडे घालणं, व्यक्त होणं म्हणजे लैंगिकता असू शकेल. असे सर्व अनुभव, विचार, अपेक्षा आणि मान्यतांचा आपल्या आयुष्यावर खोल परिणाम होत असतो.

लैंगिकता आणि संस्कृती ४ – डॉ. आशुतोष इंदुमती प्रभुदास

ऋग्वेदाच्या रचनेनंतर शे पाचशे वर्षांच्या काळात म्हणजे ख्रिस्तपूर्व ९०० ते १००० वर्षांत यजुर्वेदाची रचना होत गेली.  त्यामध्ये प्रामुख्याने यज्ञ, होम हवन आदी विधी कसे करायचे याचे तपशीलवार वर्णन केले आहे. इतिहासाचार्य राजवाडे यांनी…

पॅडमॅन – एका संवेदनशील विषयाला हाताळण्याचा प्रयत्न – निहार सप्रे

माझ्या आठवणीतला एक किस्सा सांगतो. मी लहान होतो. आईला पाळीचा खूप त्रास व्हायचा आणि मी लहान असल्यानं तिला काय होतंय हे मला कळायचं नाही पण हे मात्र जाणवायचं की तिचा मूड ठीक नाहीये. कधीकधी ती चिडून उगाच ओरडायची किंवा रपटेही लावायची. तेव्हा तिचा…

लैंगिकता आणि संस्कृती भाग ३ आशुतोष इंदुमती प्रभुदास

ऋग्वेदातील यम आणि यमी संवाद इतिहासाचार्य राजवाडे यांनी “भारतीय विवाह संस्थेचा इतिहास” लिहून आपल्या इतिहासातल्या कित्येक अज्ञात गोष्टी, रूढी व चालीरीती प्रकाशात आणल्या. त्यांचे विखुरलेले लेख त्यांच्या मृत्यूनंतर पन्नास वर्षांनी पुस्तकरूपाने…

लैंगिकता आणि संस्कृती २ – डॉ. आशुतोष इंदुमती प्रभुदास

ऋग्वेद आणि रामायण-महाभारतात उल्लेख झालेले अगस्त्य मुनी हे एक अचाट व्यक्तिमत्व म्हणून आपल्यापुढे येते. समुद्रात लपलेल्या राक्षसांच्या नाशासाठी त्यांनी समुद्र प्राशन केला अशी एक कथा आहे, तिचा संबंध भाद्रपद महिन्यानंतर दक्षिण आकाशात उगवणाऱ्या…

लैंगिकता आणि संस्कृती १ –  डॉ. आशुतोष इंदुमती प्रभुदास

रीति रिवाज, रूढी, रूपके, समजुती, कल्पना, विचार आणि मूल्ये या सर्वांचा “ संस्कृती” या संकल्पनेमध्ये समावेश होतो.  प्रत्येक समाजाच्या ऐतिहासिक अनुभवाचे प्रतिबिंब  ‘संस्कृती’  मध्ये पडलेले असते. समाज हा जितक्या प्रमाणात गतिशील असतो त्या…

बाल लैंगिकता- संजीवनी कुलकर्णी

मूल वाढताना स्वत:च्या शरीरासोबतच आसपासचं जगही समजून घेतं. आपलं स्वत:चं असणं बालकाला जसं जाणवतं, तसंच आपलं मुलगापण किंवा मुलगीपणही कळतं. हीच लैंगिकतेच्या आकलनाची सुरवात. या आकलनाची अनेक वलयं आहेत, आणि ती हळूहळू उकलतात. आपल्या  काय जाणवतं,…

लैंगिक शिक्षण – र. धों. कर्वे

लैंगिक शिक्षण – र. धों. कर्वे प्रत्येक गोष्टीला कट्टर विरोध करणारे लोक प्रत्येक क्षेत्रात असतातच आणि ज्यांना लैंगिक शिक्षणच  मिळालेले नसते, त्यांना लैंगिक गोष्टी गलिच्छ वाटणारच. हे विचारात घेतले, तर अशा लोकांना मुलांना लैंगिक शिक्षण…

समाजस्वास्थ्य: र. धों. कर्वे यांच्या कार्याचा वेध घेणारं नाटक

जुनाट रूढी, चालीरिती, परंपरांचं दुकान भावनेच्या जोरावर चालतं. तिथं बुद्धीचा वापर करणाऱ्यांना प्रवेश नाही. अशाच लोकांची सत्ता असेल तर 'ज्याची सत्ता त्याचा न्याय' हा नियम असतो. -र. धों. कर्वे या (वारंवार दुखावल्या जाणाऱ्या लोकांच्या)…

काम आणि क्षुधा

कामविषयक भावना आणि क्षुधा (भूक) यांची तुलना केली तर त्याचा काय परिणाम होईल, याचे विश्लेषण करत लैंगिकतेबद्दलचे गूढ किंवा गुप्तपणा आड आल्यामुळे काय अडचणी तयार होतात, हे र. धों. कर्वे या लेखामध्ये लिहितात. कामविषयक गोष्टी गुप्तच राखल्या…

लैंगिकतेविषयी र.धों. कर्वेंची विचारधारा

आज १४ जानेवारी,  र. धों. कर्वे म्हणजेच रघुनाथ कर्वे यांचा जन्मदिवस. संततिनियमनाचा प्रसार- प्रचार आणि समाजाचे लैंगिक शिक्षणाद्वारे प्रबोधन हे त्यांनी आपले जीवनकार्य म्हणून स्वीकारले. र.धों.ची विचारधारा केवळ संततिनियमन आणि लैंगिक आरोग्य किंवा…