Browsing Category

लिंगभावाची व्यवस्था

स्त्रिया नाजूक तर पुरुष ताकदवान, स्त्री गृहिणी तर पुरुष कुटुंबप्रमुख, स्त्रिया हळव्या असतात तर पुरुष डोक्याने काम करतात…
असे अनेक समज, नियम, अपेक्षा आपण ऐकतो, अनुभवतो. पुरुष किंवा स्त्री म्हणून आपण काय करायचं, कसं रहायचं हे आपण शिकतो आणि त्यासोबतच काय करायचं नाही, कसं वागायचं नाही हेही आपण शिकू लागतो. काही गोष्टी मुलग्यांसाठी योग्य किंवा चागल्या समजल्या जातात तर काही गोष्टी फक्त मुलींसाठी योग्य मानल्या जातात. या सर्व भावना, अपेक्षा आणि भूमिकांमुळे आपली विभागणी स्त्री, पुरुष आणि इतर अशी होते. स्त्रियांना आणि पुरुषांना काही विशेष अधिकार देण्याच आले आहेत तसंच त्यांच्यावर काही बंधनंही घालण्यात आली आहेत. या सर्व नियम आणि व्यवस्थेतून स्त्री आणि पुरुष घडवले जातात.
पण ही विभागणी समान नाही. यातल्या स्त्री पुरुषांच्या भूमिका सारख्या किंवा समान नाहीत. तुम्ही स्त्री आहात, पुरुष आहात किंवा ट्रान्सजेण्डर आहात यावर तुम्हाला मिळणारे अधिकार अवलंबून असतात. तुम्हाला किती स्वातंत्र्य आहे, तुम्ही तुमचे निर्णय स्वतःचे स्वतः घेऊ शकता का, तुम्हाला विकासाच्या संधींचा पुरेपूर लाभ मिळतो का या गोष्टी तुम्ही कोण आहात यावर अवलंबून असतात. स्त्रियांचं क्षेत्र म्हणजे घर या धारणेमुळे स्त्रियांवर मर्यादा आल्या तसंच पुरुष म्हणजे कर्ता कमवता, धाडसी, भवनिक नसणारा अशा अपेक्षांमुळे पुरुषावरही काही प्रमाणात मर्यादा आल्या. अर्थात त्यातून येणारे अधिकार स्त्रीपेक्षा पुरुषाकडे जास्त आहेत.
आपल्यावर लिंगभावाच्या या व्यवस्थेचा कसा परिणाम होतो, आपल्यावर कोणत्या मर्यादा येतात आणि कोणते अधिकार आपल्याला मिळतात ते तपासून पाहू या. मुलगी किंवा मुलगा या पलिकडे जाऊन आपल्यामध्ये ज्या क्षमता आहेत त्या जास्तीत जास्त कशा वापरू शकू यासाठी प्रयत्न करू या.

ज्यांना ‘मित्र’ नाहीत अशा सर्व पुरुष मित्रांसाठी….

१. परवा फारच अपसेट झालो होतो. वैयक्तिक कारण. (आपण पुरुष, मनातलं न बोलण्यासाठी, शेअरिंग टाळण्यासाठी हे कारण देत असतो नाही का? स्त्रियांनी केव्हाच ‘पर्सनल इज पॉलिटीकल’ चा स्वीकार केला आहे.) एकटाच कुठेतरी बसलो होतो. काही तरी करायला पाहिजे असं…

मी काय काम करतो हे मी माझ्या बायकोलाही नाही सांगू शकलो…

माझ्या पुरुष मित्रांनो, नमस्कार.. आपला समाज पुरुषप्रधान आहे हे वाक्य आपण खूपदा वाचलं आहे, ऐकलं आहे. पुरुषप्रधान समाजात स्त्रियांचं स्थान दुय्यम असतं तर पुरुष वरचढ ठरतात हे ही आपण आपल्या दैनंदिन जीवनात अनुभवतो. पण हीच पितृसत्ता…

‘नसबंदी केलायस व्हय?’

१. ‘नसबंदी केलायस व्हय?’ गावाकडून आलेल्या फोनवरून मला विचारणा झाली. मी म्हणालो, ‘हो’. पलीकडून आवाज आला ‘काय गरज होती?’ मी म्हणालो, ‘कुटुंब नियोजनासाठी. माझ्या कुटुंबाचं नियोजन मी करणार नाही तर कोण करणार? ’ ‘काही तरीच करतोस.’ एवढ्यावर हा…

पुरुषपण ओलांडताना..

सध्या निर्भयाच्या खुन्यांचा प्रश्न ऐरणीवर आला आहे. हिंगणघाटच्या प्राध्यापिकेला जाळून मारणाऱ्यालाही त्याच यातना भोगायला लावाव्या अशा मागण्या समाजाच्या अनेक स्तरातून केल्या जात आहेत. मुळात हैदराबादेत डॉक्टर स्त्रीला जाळून मारण्याचा आरोप…

लैंगिक शिवीगाळ, शेरेबाजी व राजकारण

लोकसभा निवडणुकीच्या पार्श्वभूमीवर आपल्या वेबसाईटवर आपण लैंगिक शिवीगाळ व शेरेबाजी सहन करायची असेल तरच महिलांनी राजकारणात यावे, अन्यथा नाही हा पोल प्रकाशित केला होता. आपल्या वाचकांनी दिलेल्या प्रतिक्रियांमधून ३३% वाचक असहमत आहेत. तर ५८%…

वूमन इनफ्

माझ्या आईचे व आजीचे दिवस कणीक मळण्यात, शिवण-टीपण करण्यात, स्वयंपाकघरातील उपकरणे दुरूस्त करून घेण्यात कसे वाया गेले हे मी बघितले आहे. म्हणून तर स्वच्छ घर आवडत असूनही मी घरात धूळ साचू देते. कपडे लाँड्रीत पाठवते. कणीक मळण्यापेक्षा माझी…

माझं शरीर माझा हक्क! #SexStrike

जगभरात चर्चेचा विषय ठरलेल्या ‘मी टू’ प्रकरणानंतर आता हॉलीवूड अभिनेत्री एलिसा मिलानो हिने गर्भपातासंबंधी कायद्यांविरोधात आवाज उठवला आहे. एलिसाने यासाठी जगभरातील महिलांना ‘सेक्स स्ट्राइक’ करण्याचे आवाहन केले आहे. त्यामुळे पुन्हा एकदा एलिना…

सुरुवात स्वतःपासूनच करायला पाहिजे !!!

केरळच्या शबरीमाला येथील आयप्पा मंदिरात महिलांना प्रवेश करण्यास अनुमती देण्याच्या सर्वोच्च न्यायालयाने दिलेल्या ऐतिहासिक निर्णयाचे महिला हक्क कार्यकर्त्यांनी जोरदार स्वागत केले. मात्र  हा निकाल सर्वसामान्य लोक मनापासून स्वीकारतील का?  …

बायकांचं धाडस वाढतंंय!

गेल्या दशक-दीड दशकात बायकांच्या जगण्यात आमूलाग्र बदल पाहायला मिळतो आहे. वैयक्तिक -सार्वजनिक राहणीमान, आचारविचारांचा विस्तारलेला परीघ, करिअरमधे पार केलेले मोठे टप्पे अशी अनेक उदाहरणं त्यासाठी देता येतात. लोकशिक्षणामुळे समाजातून मिळणारं…

…तर बाळाच्या विश्वात बाबाचाही प्रवेश होईल; अगदी कायमचा!

बाळाला पहिले काही महिने दोन फुटांच्या पलीकडचं काहीच दिसत नसतं. या दोन फुटांमध्ये त्याला सगळ्यात जास्त काळ दिसते ती आई. या काळात बाळासाठी आईच नंबर वन असते; पण बाबानं ठरवलं तर तोही बाळाच्या या विश्वात प्रवेश करू शकतो. पण ठरवलं तर... पप्पा…