Browsing Tag

culture

ऋग्वेदातील यम आणि यमी संवाद – लैंगिकता आणि संस्कृती भाग ३

इतिहासाचार्य राजवाडे यांनी “भारतीय विवाह संस्थेचा इतिहास” लिहून आपल्या इतिहासातल्या कित्येक अज्ञात गोष्टी, रूढी व चालीरीती प्रकाशात आणल्या. त्यांचे विखुरलेले लेख त्यांच्या मृत्यूनंतर पन्नास वर्षांनी पुस्तकरूपाने प्रसिद्ध झाले. समाजाच्या…

कालिदास : कुमारसंभव (पूर्वार्ध) – लैंगिकता व संस्कृती ११

भाग दुसरा – कालिदास : कुमारसंभव शंकर-पार्वती यांचा मुलगा कुमार म्ह. कार्तिकेय याच्या जन्माची कथा सांगणारे हे महाकाव्य. या कथावस्तूची भुरळ कालिदासाला पडण्याचे कारण काय असावे, हा प्रश्न साहजिक आहे. शतपथ ब्राह्मण, एकाहून अधिक पुराणे…

कालिदास : मेघदूत – लैंगिकता व संस्कृती १०

भाग पहिला - कालिदास : मेघदूत गेली किमान दीड हजार वर्षे भारताच्या साहित्यविश्वात आपले अढळ स्थान निर्माण करणारा कविकुलगुरु कालिदास हा गेल्या दोनशे वर्षात जगभर जाऊन पोचला. असे म्हणतात की कालिदासाच्या ‘अभिज्ञानशाकुंतलम्’ या नाटकाचे भाषांतर…

समुद्रमंथन – लैंगिकता व संस्कृती ९

भारतीय उपखंडाच्या पश्चिमेस सलग असलेला भूभाग म्हणजे हल्लीचा इराण, पूर्वीचा पर्शिया. इतिहासकाळात जी मानवी समूहांची स्थलांतरे झाली त्यामध्ये कधीकाळी हे समूह एकत्र होते आणि कालांतराने काही पर्शिया तर काही भारतीय उपखंडामधे स्थिरावले असे मानण्यास…

​बाईच्या व्यथा आणि श्रावणाच्या कथा 

कालपासुन श्रावण सुरु झाला. भारताच्या कॅलेंडरमधील सर्वाधिक सण, व्रतवैकल्ये या महिन्यापासून सुरु होतात. चातुर्मासातील सर्वाधिक पवित्र काळ. वेगवेगळ्या प्रकारचे सण, उत्सव, उपास-तापास कालपासुन सुरु झाले. पाऊस सुरु आहे, सगळीकडे थंडी आणि हिरवळीचं…

मैथुन शिल्पे – लैंगिकता व संस्कृती ८

‘मिथुन’ या संस्कृत शब्दाचा अर्थ नर आणि मादी यांची जोडी व मैथुन म्हणजे जोडीने करण्याची कृती, अर्थात संभोग. मैथुन आणि त्याचे निरनिराळे प्रकार दाखविणारी शिल्पे भारतात अनेक ठिकाणी, मुख्यतः मंदिरांच्या भिंतींवर आढळून येतात. त्यातले…

राधा आणि कृष्ण – लैंगिकता आणि संस्कृती ६

राधा आणि कृष्ण यांनी भारतीय जनमानसावर एक अद्भुत मोहिनी घातली आहे. या युगुलाचे कथानक सुरू होते, साधारण वर्तमानगणनेच्या दहाव्या शतकात एका शृंगारिक तंत्रोपासना स्वरूपात आणि त्याला आध्यात्मिक कलाटणी मिळते ती पंधराव्या शतकात. मग भक्तिसंप्रदायात…

No Space

I am an Indian-American woman, born and brought up in the United States, where affection between couples in public spaces is normal, so much so that we often roll our eyes at couples who are expressing their love for each other so…

‘व्हॅलेंटाइन डे’ च्या निमित्ताने… अरुंधती गडाळे

आपण मागील वर्षात काय झालं, काय केलं याचा लेखाजोखा स्वत:साठी घेत असतो. तसेच मागील वर्ष हे प्रेम करणाऱ्याच्या बाबतीत कसे होते याचा विचार करताना एक गोष्ट लक्षात आली की, प्रेमी जीवांसाठी तसा कोणताच काळ भारतात चांगला नाही याची जाणीव झाली. मी…

‘पद्मावत’च्या निमित्ताने… निहार सप्रे

गेल्या वर्षभरात चित्रविचित्र कारणांनी, म्हणजे अगदी दिग्दर्शकाला मारहाण होण्यापासून, सेटला आग लावण्यापर्यंत ते चित्रपटाचे प्रदर्शन रोखण्यापर्यंत वादाच्या भोवऱ्यात अडकलेला चित्रपट म्हणजे “पद्मावत”. सरतेशेवटी पद्मावत प्रदर्शित झाला आणि कुतूहल…